فایننشال تایمز نوشت: جنگ ایران «پنجره طلایی» برای یوان چین باز کرد. افزایش استفاده از این ارز در تجارت انرژی، گمانهزنیها درباره صعود «پتر یوآن» را داغ کرده است، که یادآور ایده نظام «پترودلار» است.
به گزارش انتخاب، چین در تلاش برای گسترش استفاده جهانی از یوان، با جنگ ایران تقویت شده است، و پذیرش سامانه پرداخت بینبانکی مرزی این کشور از زمان آغاز درگیری به شدت افزایش یافته است.
میانگین ارزش روزانه معاملات تسویه شده از طریق سامانه پرداخت بینبانکی مرزی چین (Cips) در مارس به رکورد ۹۲۰.۵ میلیارد یوان (۱۳۵.۷ میلیارد دلار) رسید، طبق گزارش رسانههای دولتی. این رقم در اوایل آوریل حتی بالاتر رفت و به ۱.۲۲ تریلیون یوان با نزدیک به ۴۲ هزار معامله در یک روز رسید، قبل از آنکه حجم معاملات کاهش یابد.
افزایش استفاده از سامانه Cips، که پکن آن را در سال ۲۰۱۵ معرفی کرد تا تسویه و تصفیه معاملات مرزی به یوان را بهعنوان جایگزینی برای سامانههای پرداخت غربی ارائه دهد، موجب گمانهزنیهایی شده است که ارز چین سهم خود را در تجارت جهانی نفت افزایش میدهد.
دادههای Cips تجزیه و تحلیل انواع کالاهای معامله شده را ارائه نمیدهند، اما درآمدهای صادرات انرژی روسیه در مارس تقریباً دو برابر شد و به ۱۹ میلیارد دلار رسید، در مقایسه با فوریه، طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی. درآمدهای صادراتی در ماه گذشته نیز به ۱۹.۲ میلیارد دلار افزایش یافت.
تحلیلگران بانک سیتی میگویند که «پنجره طلایی» برای استفاده بینالمللی از یوان در حال باز شدن است، «که ناشی از تغییرات ژئوپولیتیکی است».
اگرچه داده رسمی درباره میزان تجارت نفت به یوان وجود ندارد، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که این میزان در حال افزایش است.
پس از آنکه ایالات متحده برخی تحریمها بر نفت روسیه و ایران را برای کاهش بحران انرژی جهانی برداشت، خریدارانی مانند هند گزینههای کمی داشتند و مجبور شدند برای پرداخت محمولهها از یوان استفاده کنند، زیرا روسیه و ایران نمیتوانستند پرداختهای دلاری دریافت کنند.
برت هافمن، استاد موسسه شرق آسیای دانشگاه ملی سنگاپور، گفت: «قطعاً باید تجارت به یوان در حال افزایش باشد، زیرا تنها راهی است که روسیه میتواند کسبوکار کند.»
«روسیه نمیتواند از دلار استفاده کند. چیز دیگری وجود ندارد که بدون اینکه به سیستم دلاری برخورد کند، بتواند استفاده شود.»
چی لو، استراتژیست ارشد بازار آسیا-اقیانوسیه در BNP Paribas Asset Management، گفت: «اطلاعات عمومی نشان میدهد که روسیه و ایران به دلیل تحریمها تولیدکنندگان کلیدی نفت هستند که از یوان استفاده میکنند، اما عربستان سعودی نیز به طور فزایندهای از یوان برای معاملات دوجانبه با چین استفاده میکند.»
هر افزایش در خرید نفت با یوان از یک پایه پایین آغاز میشود. چنگ تان، مؤسس مشاوره GMF Research مستقر در پکن، تخمین میزند که سهم یوان در تجارت جهانی نفت بین ۳ تا ۸ درصد است، اگرچه مجموع واقعی ممکن است متفاوت باشد.
محاسبات FT نشان میدهد که سهم ارز چین در تجارت جهانی نفت حتی در زمان جنگ در تکرقمی باقی مانده است. جیپیمورگان تخمین میزند سهم دلار حدود ۸۰ درصد است.
عباس کشوانی، مدیر استراتژی کلان آسیا در RBC Capital Markets، گفت: «دادههای خوبی در این زمینه وجود ندارد. نمیتوانیم به طور دقیق تعیین کنیم چه میزان از تجارت نفت با یوان انجام میشود، اما دلایل خوبی وجود دارد که یوان به عنوان یک واسطه در این حوزه اهمیت بیشتری پیدا کرده است.»
چین بزرگترین واردکننده نفت جهان است، و کشوانی گفت که این موضوع به چین قدرت چانهزنی درباره ارزی که برای معاملات استفاده میشود، میدهد.
استفاده فزاینده از یوان در معاملات انرژی باعث ایجاد گمانهزنیهایی درباره ظهور «پترویوان» شده است — مفهومی مشابه سیستم «پتردلار» که بر اساس آن کشورهای صادرکننده نفت درآمدهای خود را به داراییهایی مانند اوراق خزانهداری آمریکا بازمیگردانند و بر سلطه جهانی دلار تأکید میکنند.
با این حال، تحلیلگران به موانع قابل توجهی برای پذیرش گستردهتر یوان اشاره میکنند، حتی اگر ارز چین سهم بیشتری از تجارت بینالمللی کسب کند.
برای اینکه یوان بتواند با دلار در تجارت جهانی نفت رقابت کند، نیاز به استفاده گستردهتر از مشتقات مالی قیمتگذاری شده به این ارز دارد، تحلیلگران میگویند. اگرچه چین دسترسی خارجی به بخشی از بازارهای آتی کالاهای داخلی خود را باز کرده است، علاقه غربیها به طور کلی ضعیف بوده است.
گی ولف، رئیس جهانی تحلیل بازار در Marex، گفت: «علاقه در دنیای غرب برای دسترسی به این قراردادهای داخلی وجود ندارد. همه چیز به میزان آمادگی چین برای باز شدن بستگی دارد. چین هنوز بسیار محتاط است… باید اقتصاد و ارز کاملاً باز باشد تا پذیرش جهانی پیدا کند.»
با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند طلا میتواند به عنوان دارایی خنثی برای کشورها عمل کند تا مازاد یوان را دوباره سرمایهگذاری کنند و چین بتواند در عین حفظ کنترل سرمایه، با دلار در تجارت جهانی رقابت کند.
زووره بوسبیه از Ostrum Asset Management گفت: «چین بورس طلا در شانگهای را با یک سیستم تسویه دقیق تنظیم کرده است. صادرکنندگان به چین میتوانند پرداختها را به یوان دریافت کنند و مازاد یوان را فوراً به شمش طلا در بورس بینالمللی شانگهای تبدیل کنند، بدون استفاده از دلار اما با امنیت یک دارایی خنثی.»
بورس طلا در شانگهای سال گذشته اولین انبار تحویل طلای خارج از کشور خود را در هنگکنگ راهاندازی کرد و مسیر جدیدی برای دارندگان خارجی یوان فراهم کرد تا آن را به طلا تبدیل کنند.
همزمان، تحلیلگران میگویند که جنگ ایران یک «اثبات مفهوم» برای سامانه Cips ارائه کرده است.
بن استیل، پژوهشگر ارشد و مدیر اقتصاد بینالملل در شورای روابط خارجی، گفت: «شرکتکنندگانی که ابتدا به دلیل جنگ از این سیستم استفاده کردند، اکنون شاهد اثبات مفهوم هستند که کار میکند.»
او افزود: «Cips هنوز سهم بسیار کوچکی از معاملات را نسبت به ساختارهای غربی پردازش میکند. اما این با استراتژی بینالمللیسازی یوان به صورت تدریجی، نه شتابزده، همخوانی دارد — که هدف پکن است.»
